Ο πολιτισμός της Κύπρου αποτελεί την πνευματική υπόσταση του νησιού, διαμορφωμένη από τα φυσικά χαρακτηριστικά του, από τις εκάστοτε ιστορικές συνθήκες και τις συνήθειες των λαών που την κατέκτησαν.

Το νησί της Αφροδίτης, με τις εντυπωσιακές παραλίες, τις πλουραλιστικές εναλλαγές τοπίων και την εντυπωσιακή τουριστική ανάπτυξη του σήμερα, είναι κάτι παραπάνω από αυτά. Το τρίτο σε μέγεθος νησί της Μεσογείου, δεν παρέχει μόνο υψηλότατου επιπέδου υπηρεσίες αναψυχής, αλλά προσφέρει και ένα πλήθος από σημαντικά αξιοθέατα πολιτισμού, αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία και εκκλησίες που επιβεβαιώνουν την πολυπολιτισμική εικόνα του. Νεολιθικοί οικισμοί, αρχαία ελληνικά και ρωμαϊκά μνημεία, βυζαντινές και λατινικές εκκλησίες και μοναστήρια, φράγκικα και ενετικά κάστρα, αλλά και πολλά οθωμανικά τεμένη, είναι μερικοί μόνο από τους πρεσβευτές του μοναδικού πολιτισμού της Κύπρου.

Πολλά από αυτά, όπως το Αρχαιολογικό Πάρκο Κάτω Πάφου με τους Τάφους των Βασιλέων και τα ψηφιδωτά της Πάφου, ο νεολιθικός συνοικισμός Χοιροκοιτίας και 10 βυζαντινές εκκλησίες χτισμένες μέσα στο καταπράσινο Τρόοδος, συμπεριλαμβάνονται στον κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, επιβεβαιώνοντας την αρχαιολογική και ιστορική σημασία της περιοχής.

Ο πολιτισμός της Κύπρου είναι από τους αρχαιότερους στον κόσμο, με τα πρώτα του σημάδια να είναι υπαρκτά μέχρι και σήμερα στους διάσπαρτους   αρχαιολογικούς χώρους, ως αδιάψευστοι μάρτυρες της ιστορικής του πορείας. Τα ευρήματά τους αποκαλύπτονται στα μάτια του επισκέπτη μέσα από τα πάμπολλα μουσεία σε όλες τις πόλεις του νησιού, ενώ κάποια από τα αρχαία θέατρα  και στάδια, αφού αναστηλώθηκαν, χρησιμοποιούνται για πλήθος εκδηλώσεων, μουσικές συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις και γιορτές-φεστιβάλ.

Από τη νεολιθική εποχή (8200-3700 π.Χ.) και τις αγροτικές κοινότητες που στηρίζονταν στη γεωργία και την κτηνοτροφία, η Kύπρος γνώρισε άνθηση κατά την Eποχή του Xαλκού (2500-1050 π.X.), με το ίδιο το όνομά της να προέρχεται από την αρχαϊκή λέξη του μετάλλου. Η ανακάλυψή του έφερε πλούτο στο νησί, «σήκωσε» γέφυρες επικοινωνίας με άλλους τόπους και βοήθησε στο εμπόριο με τη Μικρά Ασία, τις Συροπαλαιστινιακές ακτές και την Κρήτη.

Κατά την Ύστερη εποχή του χαλκού (1600-1100 π.Χ), άρχισε η εποίκηση των Ελλήνων στην Κύπρο, με σαφείς επιδράσεις στο θρησκευτικό και γλωσσικό τομέα, τα ταφικά έθιμα και την κεραμική. Με την έλευση των Φοινίκων τον 9ο αιώνα π.Χ., ξεκίνησε να ζυμώνεται ένα μίγμα ανατολίτικου και ελληνικού πολιτισμού και τους επόμενους αιώνες, την περσική αυτοκρατορία και την απελευθέρωση από το Μέγα Αλέξανδρο, διαδέχθηκε η περίοδος των Πτολεμαίων της Αιγύπτου και αργότερα, τα ρωμαϊκά χρόνια (59 π.Χ.-325 μ.Χ.), μια από τις σημαντικές περιόδους που άφησε ανεξίτηλα τα σημάδια της μέχρι σήμερα στο νησί της Αφροδίτης.

Η διάδοση του Χριστιανισμού το 45 μ.Χ. από τον Απόστολο Παύλο με τον Σαλαμίνιο Βαρνάβα, ιδρυτή της αυτοκέφαλης εκκλησίας της Κύπρου, την κατέστησαν την 1η χώρα που κυβερνήθηκε από Χριστιανό ηγέτη, το Ρωμαίο διοικητή που ασπάστηκε τη νέα θρησκεία.

Τα βυζαντινά χρόνια και το πέρασμα της Αγίας Ελένης από το νησί πριν και μετά το ταξίδι της στους Αγίους Τόπους για να φέρει τον Τίμιο Σταυρό, ενδυνάμωσε το χριστιανικό πνεύμα και έδωσε το έναυσμα για τη δημιουργία των πρώτων μικρών μοναστηριών.

Οι αραβικές επιδρομές που άρχισαν τον 7ο αιώνα και διήρκησαν μέχρι και τον 10ο, είχαν ως αποτέλεσμα αρκετές καταστροφές, αλλά το βυζάντιο ρίζωσε βαθιά, διαμορφώνοντας διαχρονικά τον πολιτισμό της Κύπρου.

Το 12ο αιώνα, ο βασιλιάς της Αγγλίας Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος αφού κατέκτησε το νησί,  το μεταβίβασε στους Nαΐτες Ιππότες, οι οποίοι το επέστρεψαν μετά την εξέγερση των Κυπρίων για τη δυσβάσταχτη φορολογία. Μπορεί η εν λόγω περίοδος να διήρκησε λίγο, αλλά παρόλα αυτά στιγμάτισε τη μεγαλόνησο, με πολλά στοιχεία να επιβιώνουν μέχρι σήμερα.

Τελικά, η Κύπρος παραχωρήθηκε στον Γκυ ντε Λουζινιάν, τον πρώην βασιλιά της Iερουσαλήμ από τη Γαλλία, «εγκαινιάζοντας» την εποχή της Φραγκοκρατίας και των βασιλικών φέουδων, με τους διαδόχους του να  κυβερνούν μέχρι το 1489. Τότε, η σύζυγος του βασιλιά  Ιάκωβου Β’,  Αικατερίνη Κορνάρο παραχώρησε το βασίλειο στη Βενετία, ξεκινώντας την περίοδο της ενετοκρατίας στο νησί, που αν και κράτησε λιγότερο από έναν αιώνα, στιγμάτισε τη μεγαλόνησο με τα πολλά οχυρωματικά έργα και την αρχιτεκτονική, κατάλοιπα που είναι ορατά μέχρι τις μέρες μας.

Το 1571 οι Οθωμανοί κατέκτησαν το νησί και η Kύπρος προσαρτήθηκε στην οθωμανική αυτοκρατορία, διαμορφώνοντας μια δυσβάσταχτη κατάσταση για τους κατοίκους του νησιού με πολλές καταστροφές, αλλά και πολλά αξιοθέατα πολιτισμού που αντικρίζει σήμερα ο επισκέπτης. Τότε, δημιουργήθηκε και η τουρκοκυπριακή κοινότητα στην Κύπρο, αποτελούμενη από τους στρατιώτες του οθωμανικού στρατού που εγκαταστάθηκαν στο νησί και από Χριστιανούς που υποχρεωτικά εξισλαμίστηκαν. Δύσκολη ή όχι, η εποχή της Τουρκοκρατίας που κράτησε 307 χρόνια, εκ των πραγμάτων άφησε τα σημάδια της από άκρη σε άκρη του πολύπαθου νησιού.

Ο τουρκικός ζυγός ήταν υπαρκτός μέχρι και το 1878, χρονιά που η Κύπρος παραχωρήθηκε στην Αγγλία ως εκμίσθωση για τη βοήθεια των Άγγλων στους Οθωμανούς, σε περίπτωση που ο ρωσικός επεκτατισμός έφτανε ως  εδώ.

Ο απελευθερωτικός αγώνας του 1955-59 κατά των Βρετανών από την οργάνωση ΕΟΚΑ, αποτέλεσε την απαρχή της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1960, με τον πολιτισμό της Κύπρου να σημαδεύεται εκ νέου από τους δυτικούς κατακτητές του.

Το 1963 ξεκίνησαν οι διακοινοτικές ταραχές Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, με αποκορύφωμα την τουρκική εισβολή του 1974 που σήμερα κρατάει δέσμιο το 37% του εδάφους της Κύπρου και «δημιούργησε» την πρώτη διχοτομημένη πρωτεύουσα του κόσμου που για να την επισκεφτείς εξ ολοκλήρου αυτήν και τα αξιοθέατά της, χρειάζεται να διασχίσεις σύνορα επιδεικνύοντας ταυτότητα ή διαβατήριο.

Με τόσο ταραχώδη ιστορία, με τεράστιο φυσικό πλούτο και σε κομβικό γεωπολιτικά σημείο στο σταυροδρόμι 3 ηπείρων, ο πολιτισμός της Κύπρου αποτελεί ένα μοναδικό μείγμα ελληνισμού με ανατολίτικες επιρροές και ευρωπαϊκά στοιχεία τόσο από Φράγκους, Ενετούς όσο και πιο σύγχρονα από Άγγλους.

Δείτε τους αρχαιολογικούς χώρους, τα αξιοθέατα πολιτισμού, τις εκκλησίες, τα μουσεία, όλα αυτά που συνθέτουν τον πολιτισμό της Κύπρου, μέσα από το Terrabook…